Cấu trúc 「～はもとより」（Ha motoyori） là một mẫu ngữ pháp thuộc trình độ N2 (xuất hiện khá nhiều trong các bài đọc hiểu và hội thoại trang trọng). Chữ Hán của cấu trúc này chính là 「元より」 (nghĩa là từ trước đến nay, vốn dĩ).

Bản chất của cấu trúc này là dùng để khẳng định một sự thật hiển nhiên ở vế trước, từ đó làm đòn bẩy để nhấn mạnh một sự việc có mức độ cao hơn, rộng hơn hoặc bất ngờ hơn ở vế sau. Người nói muốn truyền tải thông điệp: "Cái A thì là chuyện đương nhiên, không cần tốn công bàn cãi nữa rồi; nhưng ngay cả cái B (mức độ cao hơn) cũng y như vậy đấy".

Ý nghĩa tiếng Việt: "Không chỉ... mà ngay cả...", "...thì bằng thừa/đương nhiên rồi, ngoài ra còn...", "Chưa nói đến...".

Công thức cấu tạo

Cấu trúc này chủ yếu kết hợp trực tiếp sau một Danh từ. Vế sau của câu thường đi kèm với các trợ từ nhấn mạnh như 「も」 (cũng), 「まで」 (đến tận), 「さえ」 (ngay cả).

$$\text{Danh từ} + \text{はもとより} + \text{Danh từ} + \text{も / まで / さえ} \dots$$

Các ví dụ minh họa thực tế

Để hiểu rõ cấu trúc này, bạn hãy chú ý đến cấu trúc bậc thang: Vế trước (Mức độ cơ bản, hiển nhiên) $\rightarrow$ Vế sau (Mức độ nâng cao, bao phủ rộng hơn):

この建物は、地震はもとより津波にも耐えられる設計になっている。

(Tòa nhà này được thiết kế để chống chịu được không chỉ động đất mà ngay cả sóng thần.)

$\rightarrow$ Phân tích: Đối với các tòa nhà hiện đại ở Nhật, việc chịu được "động đất" là tiêu chuẩn bắt buộc hiển nhiên (vế trước). Điều gây ấn tượng mạnh hơn là nó chịu được cả "sóng thần" (vế sau).

私の病気のことは、親はもとより親戚まで知っている。

(Chuyện bệnh tật của tôi thì chưa nói đến bố mẹ (người thân cận nhất đương nhiên phải biết), đến tận họ hàng cũng biết rồi.)

彼女は料理はもとより、歌もダンスも得意だ。

(Cô ấy không chỉ nấu ăn giỏi mà ca hát hay nhảy múa cũng đều xuất sắc.)

日本での生活は、言葉の壁はもとより文化の違いにも苦労する。

(Cuộc sống ở Nhật thì không chỉ gặp khó khăn vì rào cản ngôn ngữ mà ngay cả sự khác biệt văn hóa cũng làm mình vất vả.)

⚠️ Trận chiến phòng thi: Phân biệt 「〜はもとより」 và 「〜はもちろん」

Hai cấu trúc này đều dịch là "A là đương nhiên, B cũng..." khiến học viên vô cùng bối rối. Hãy phân biệt chúng bằng văn phong bản chất:

〜はもちろん (Phổ thông, văn nói & văn viết): Là cấu trúc trung tính, dùng được trong mọi hoàn cảnh giao tiếp đời sống hằng ngày, kể chuyện với bạn bè, viết văn đều được.

〜はもとより (Trang trọng, văn viết cứng): Mang sắc thái trang trọng, nghiêm túc và có phần "cứng" hơn rất nhiều. Cấu trúc này gần như chỉ xuất hiện trong văn viết, sách báo, các bài bình luận, bài diễn văn hoặc khi phát ngôn trong môi trường công việc trang trọng. Người Nhật sẽ không dùng nó để buôn chuyện phiếm thông thường.

1. 彼かれは英語えいごはもとより、スペイン語ごも流暢りゅうちょうに話はなす。

Anh ấy không chỉ nói tiếng Anh (là đương nhiên), mà cả tiếng Tây Ban Nha cũng nói trôi chảy.

2. 彼女かのじょはピアノはもとより、バイオリンの演奏えんそうもプロ級きゅうだ。

Cô ấy không chỉ chơi piano, mà cả biểu diễn violin cũng ở đẳng cấp chuyên nghiệp.

3. その作家さっかは小説しょうせつはもとより、優すぐれた詩しも数多かずおおく残のこしている。

Tác giả đó không chỉ để lại tiểu thuyết, mà còn rất nhiều bài thơ xuất sắc.

4. 彼かれは専門分野せんもんぶんやの知識ちしきはもとより、一般教養いっぱんきょうようも非常ひじょうに豊ゆたかだ。

Anh ấy không chỉ có kiến thức chuyên ngành (là đương nhiên), mà kiến thức phổ thông cũng vô cùng phong phú.

5. 数学すうがくはもとより、物理学ぶつりがくにおいても彼かれの右みぎに出でる者ものはいない。

Không chỉ Toán học, mà ngay cả trong Vật lý học cũng không ai hơn được anh ấy.

6. あの俳優はいゆうは演技力えんぎりょくはもとより、歌唱力かしょうりょくにも定評ていひょうがある。

Diễn viên đó không chỉ có khả năng diễn xuất (là đương nhiên), mà còn nổi tiếng về khả năng ca hát.

7. 社長しゃちょうは経営手腕けいえいしゅわんはもとより、人徳じんとくにおいても尊敬そんけいされている。

Giám đốc không chỉ được kính trọng vì tài năng kinh doanh, mà còn vì nhân đức.

8. 彼女かのじょは学業がくぎょうはもとより、スポーツでも優秀ゆうしゅうな成績せいせきを収おさめた。

Cô ấy không chỉ đạt thành tích xuất sắc trong học tập, mà cả trong thể thao.

9. 彼かれはプログラミング技術ぎじゅつはもとより、デザインのセンスも持もち合あわせている。

Anh ấy không chỉ có kỹ thuật lập trình, mà còn sở hữu cả khiếu thẩm mỹ về thiết kế.

10. 茶道さどうはもとより、華道かどうにも通つうじている。

Ông ấy không chỉ am hiểu về Trà đạo, mà còn thông thạo cả Hoa đạo.

11. 彼かれは法律ほうりつの知識ちしきはもとより、交渉術こうしょうじゅつにも長たけている。

Anh ấy không chỉ có kiến thức pháp luật, mà còn giỏi cả kỹ năng đàm phán.

12. そのシェフはフランス料理りょうりはもとより、日本料理にほんりょうりにも精通せいつうしている。

Vị đầu bếp đó không chỉ tinh thông ẩm thực Pháp, mà còn am hiểu cả ẩm thực Nhật.

13. 彼女かのじょは文章力ぶんしょうりょくはもとより、プレゼンテーション能力のうりょくも高たかい。

Cô ấy không chỉ có khả năng viết lách, mà năng lực thuyết trình cũng cao.

14. リーダーは決断力けつだんりょくはもとより、部下ぶかを思おもいやる心こころも必要ひつようだ。

Người lãnh đạo không chỉ cần năng lực quyết đoán, mà còn cần cả tấm lòng thấu hiểu cấp dưới.

15. 彼かれは記憶力きおくりょくはもとより、分析力ぶんせきりょくにも優すぐれている。

Anh ấy không chỉ có trí nhớ tốt, mà còn xuất sắc cả về khả năng phân tích.

16. あの棋士きしは終盤しゅうばんの強つよさはもとより、序盤じょばんの研究けんきゅうにも抜ぬかりがない。

Kỳ thủ shogi đó không chỉ mạnh ở tàn cuộc, mà cả việc nghiên cứu khai cuộc cũng không hề sơ suất.

17. 彼女かのじょは知性ちせいはもとより、ユーモアのセンスも抜群ばつぐんだ。

Cô ấy không chỉ có trí tuệ, mà khiếu hài hước cũng xuất chúng.

18. そのアスリートは体力たいりょくはもとより、精神力せいしんりょくも並外なみはずれている。

Vận động viên đó không chỉ có thể lực, mà sức mạnh tinh thần cũng phi thường.

19. 彼かれは国内こくないの歴史れきしはもとより、世界史せかいしにも詳くわしい。

Anh ấy không chỉ rành về lịch sử trong nước, mà còn am hiểu cả lịch sử thế giới.

20. 大人おとなとしての常識じょうしきはもとより、人ひととしての優やさしさを持もつべきだ。

Không chỉ những kiến thức thường thức của người lớn, mà chúng ta còn cần có lòng tốt của một con người.