Cấu trúc わけにはいかない (được đọc là わけにはいかない) là một mẫu ngữ pháp vô cùng quan trọng và xuất hiện rất nhiều trong các đề thi cũng như giao tiếp trình độ N3 và N2.

Bản chất của cấu trúc này dựa trên từ わけ (lý do, đạo lý, lẽ thường) kết hợp với いかない (không thể đi thông, không thể trôi chảy). Vì vậy, cấu trúc này dùng để diễn tả việc bản thân không thể thực hiện một hành động nào đó vì rào cản đạo đức, lương tâm, trách nhiệm xã hội hoặc lẽ thường tình của cuộc sống, dù về mặt năng lực vật lý bạn hoàn toàn làm được.

Trong tiếng Việt, chúng ta thường dịch là "Không thể...", "Không thể làm như thế được...".

Dưới đây là các khía cạnh chi tiết và không sử dụng các ký hiệu dấu tròn đầu dòng theo yêu cầu của bạn.

Ý nghĩa: Thể khẳng định đi với わけにはいかない (Không thể làm vì lương tâm/trách nhiệm)

Dùng khi bạn muốn làm một việc gì đó (hoặc hoàn cảnh đẩy đưa), nhưng vì ý thức trách nhiệm, vì quy định, đạo đức hoặc vì sợ ảnh hưởng đến người khác nên bạn tự nhủ lòng là "mình không thể làm như vậy được".

Cấu trúc: Động từ thể từ điển (Jisho-kei) + わけにはいかない

Ví dụ:

明日は大切な試験があるので、今夜は友達と遊びに行くわけにはいかない。 (Vì ngày mai có bài thi rất quan trọng nên tối nay tôi không thể đi chơi với bạn bè được.)

会社の秘密だから, 親しい友達であっても教えるわけにはいかない。 (Vì đây là bí mật của công ty nên cho dù là bạn thân đi chăng nữa tôi cũng không thể nói cho biết được.)

もうすぐ締め切りなので、この仕事を途中でやめるわけにはいかない。 (Sắp đến hạn chót rồi nên tôi không thể bỏ dở công việc này giữa chừng được.)

Dạng phủ định kép: ないわけにはいかない (Buộc phải làm / Không thể không làm)

Khi bạn kết hợp động từ thể ない với わけにはいかない, hai lần phủ định sẽ biến thành một lời khẳng định mạnh mẽ. Nó diễn tả việc bạn không muốn làm hoặc việc đó rất phiền phức, nhưng vì nghĩa vụ, vì lý do bất khả kháng hoặc áp lực từ xã hội, bạn buộc phải thực hiện hành động đó.

Trong tiếng Việt, dáng điệu này thường dịch là: "Phải làm...", "Không thể không làm...".

Cấu trúc: Động từ thể ない + わけにはいかない

Ví dụ:

社長に頼まれた仕事だから、嫌でもやらないわけにはいかない。 (Vì là công việc được giám đốc nhờ vả nên dù có ghét tôi cũng không thể không làm [buộc phải làm].)

お世話になった先生の結婚式だから、忙しくても出席しないわけにはいかない。 (Vì là đám cưới của người thầy đã giúp đỡ mình rất nhiều nên dù bận rộn tôi cũng không thể không đến tham dự.)

Phân biệt nhanh giữa わけにはいかない và できない

Động từ thể khả năng + できない: Phủ định về mặt năng lực vật lý hoặc điều kiện khách quan (Ví dụ: Tôi không có tiền nên không thể mua nhà, Tôi bị gãy chân nên không thể chạy).

〜わけにはいかない: Phủ định về mặt tâm lý, đạo đức, lẽ thường (Ví dụ: Tôi có tiền, tôi biết lái xe, nhưng vì đã uống rượu nên về mặt luật pháp và an toàn, tôi không thể tự lái xe về được).

1. 明日あした、大事だいじなプレゼンがあるので、今日きょうは休やすむわけにはいかない。

Vì ngày mai có buổi thuyết trình quan trọng nên hôm nay tôi không thể nghỉ được.

2. 私わたしがリーダーなのだから、ここで弱音よわねを吐はくわけにはいかない。

Vì tôi là người lãnh đạo nên không thể thốt ra những lời yếu đuối ở đây được.

3. お客きゃく様さまとの約束やくそくを、破やぶるわけにはいかない。

Không thể thất hứa với khách hàng được.

4. 上司じょうしからの指示しじを、無視むしするわけにはいかない。

Không thể ngó lơ chỉ thị từ cấp trên được.

5. まだ仕事しごとが終おわっていないので、先さきに帰かえるわけにはいかない。

Vì công việc vẫn chưa xong nên tôi không thể về trước được.

6. このプロジェクトから、今いまさら手てを引ひくわけにはいかない。

Đến nước này rồi thì không thể rút tay khỏi dự án này được nữa.

7. 会社かいしゃの経費けいひで、個人的こじんてきなものを買かうわけにはいかない。

Không thể dùng kinh phí công ty để mua đồ dùng cá nhân được.

8. 締しめ切きりが迫せまっているので、この仕事しごとを後回あとまわしにするわけにはいかない。

Vì thời hạn đang cận kề nên không thể trì hoãn công việc này lại được.

9. チームの士気しきに関かかわるので、この失敗しっぱいを隠かくすわけにはいかない。

Vì liên quan đến nhuệ khí của cả đội nên không thể che giấu thất bại này được.

10. 彼かれはエースなのだから、この大事だいじな試合しあいを欠場けつじょうするわけにはいかない。

Vì anh ấy là quân át chủ bài nên không thể vắng mặt trong trận đấu quan trọng này được.

11. 接客業せっきゃくぎょうなので、無愛想ぶあいそうな態度たいどをとるわけにはいかない。

Vì là ngành dịch vụ khách hàng nên không thể có thái độ khó gần được.

12. 医者いしゃとして、患者かんじゃを見捨みすてるわけにはいかない。

Với tư cách là bác sĩ, không thể bỏ rơi bệnh nhân được.

13. 会社かいしゃの代表だいひょうとして、軽率けいそつな発言はつげんをするわけにはいかない。

Với tư cách là đại diện công ty, không thể có những phát ngôn thiếu suy nghĩ được.

14. 予算よさんが決きまっているので、これ以上いじょうお金かねを使つかうわけにはいかない。

Vì ngân sách đã được ấn định nên không thể dùng thêm tiền quá mức đó được.

15. 自分じぶんが担当たんとうなのだから、他ほかの人ひとに任まかせるわけにはいかない。

Vì bản thân là người phụ trách nên không thể giao phó cho người khác được.

16. このミスを、部下ぶかのせいにするわけにはいかない。

Không thể đổ lỗi lầm này cho cấp dưới được.

17. 会社かいしゃの規則きそくを、破やぶるわけにはいかない。

Không thể vi phạm quy định của công ty được.

18. 社長しゃちょうとして、社員しゃいんの生活せいかつを守まもる責任せきにんがある。会社かいしゃを潰つぶすわけにはいかない。

Với tư cách giám đốc, tôi có trách nhiệm bảo vệ cuộc sống của nhân viên. Không thể để công ty phá sản được.

19. まだ新人しんじんなのだから、先輩せんぱいに逆さからうわけにはいかない。

Vì vẫn còn là người mới nên không thể chống đối tiền bối được.

20. この情報じょうほうは機密事項きみつじこうなので、外部がいぶに漏もらすわけにはいかない。

Vì thông tin này là mục bảo mật nên không thể để rò rỉ ra bên ngoài được.

21. 弁護士べんごしとして、依頼人いらいにんの秘密ひみつを話はなすわけにはいかない。

Với tư cách là luật sư, không thể tiết lộ bí mật của thân chủ được.

22. 教師きょうしとして、生徒せいとを見捨みすてるわけにはいかない。

Với tư cách là giáo viên, không thể bỏ rơi học sinh được.

23. 警察官けいさつかんとして、法ほうを犯おかすわけにはいかない。

Với tư cách là cảnh sát, không thể vi phạm pháp luật được.

24. プロとして、途中とちゅうで投なげ出だすわけにはいかない。

Đã là dân chuyên nghiệp thì không thể bỏ dở giữa chừng được.

25. まだ何なにも結果けっかを出だしていないので、文句もんくを言いうわけにはいかない。

Vì vẫn chưa tạo ra được kết quả gì nên tôi không thể phàn nàn được.

26. 自分じぶんのミスなので、言いい訳わけをするわけにはいかない。

Vì là lỗi của bản thân nên không thể bào chữa được.

27. 会議中かいぎちゅうなので、個人的こじんてきな電話でんわに出でるわけにはいかない。

Vì đang trong cuộc họp nên không thể nghe điện thoại cá nhân được.

28. 社運しゃうんがかかっているので、この商談しょうだんを失敗しっぱいさせるわけにはいかない。

Vì vận mệnh công ty phụ thuộc vào đây nên không thể để buổi đàm phán này thất bại được.

29. 応援おうえんしてくれた人ひとのためにも、ここで諦あきらめるわけにはいかない。

Cũng vì những người đã ủng hộ mình, tôi không thể bỏ cuộc ở đây được.

30. 自分じぶんが責任者せきにんしゃなので、この場ばを離はなれるわけにはいかない。

Vì mình là người chịu trách nhiệm nên không thể rời khỏi chỗ này được.

31. このプロジェクトの成功せいこうは、諦あきらめるわけにはいかない。

Không thể từ bỏ việc thành công của dự án này được.

32. 彼かれの提案ていあんを、検討けんとうもせずに却下きゃっかするわけにはいかない。

Không thể bác bỏ đề xuất của anh ấy mà thậm chí còn chưa xem xét được.

33. これ以上いじょう、スケジュールを遅おくらせるわけにはいかない。

Không thể để lịch trình bị chậm trễ thêm nữa.

34. お客きゃく様さまの信頼しんらいを裏切うらぎるわけにはいかない。

Không thể phản bội lòng tin của khách hàng được.

35. 自分じぶんの感情かんじょうで、部下ぶかを評価ひょうかするわけにはいかない。

Không thể đánh giá cấp dưới bằng cảm xúc cá nhân được.

36. 親友しんゆうの頼たのみを、無下むげに断ことわるわけにはいかない。

Không thể phũ phàng từ chối lời nhờ vả của bạn thân được.

37. 困こまっている人ひとを見みて、見捨みすてるわけにはいかない。

Thấy người gặp khó khăn thì không thể bỏ mặc được.

38. 約束やくそくしたのだから、行い゙かないという選択肢せんたくしはない。破やぶるわけにはいかない。

Vì đã hứa rồi nên không có lựa chọn "không đi". Không thể thất hứa được.

39. お世話せわになった先輩せんぱいの結婚式けっこんしきを、欠席けっせきするわけにはいかない。

Không thể vắng mặt trong đám cưới của tiền bối đã giúp đỡ mình được.

40. 借かり゙たお金かねを、返かえさないわけにはいかない。

Tiền đã mượn thì không thể không trả được.

41. みん゙なの前まえで、彼かれの秘密ひみつを話はなすわけにはいかない。

Không thể tiết lộ bí mật của anh ấy trước mặt mọi người được.

42. 彼かれの気持きもちを考かんがえると、本当ほんとうのことを言いうわけにはいかない。

Nghĩ đến cảm xúc của anh ấy, tôi không thể nói ra sự thật được.

43. 恩師おんしの忠告ちゅうこくを、無視むむするわけにはいかない。

Không thể ngó lơ lời khuyên của người thầy đã dạy dỗ mình được.

44. 小ちいさな子供こどもが一人ひとりで泣ないているのを見みて、放ほうっておくわけにはいかない。

Thấy đứa trẻ nhỏ đang khóc một mình, tôi không thể cứ thế để mặc nó được.

45. 友人ゆうじんとして、彼かれの過あやまちを黙だまっているわけにはいかない。

Với tư cách là bạn bè, không thể giữ im lặng trước sai lầm của anh ấy được.

46. 招待しょうたいされたパーティーに、手てぶらで行い゙くわけにはいかない。

Đi đến bữa tiệc được mời mà lại đi tay không thì không được.

47. 親友しんゆうの彼女かのじょを、好ずきになるわけにはいかない。

Không thể nào đem lòng yêu bạn gái của bạn thân được.

みん゙なが頑張がんばっているのに、自分じぶんだけ休やすむわけにはいかない。

Mọi người đều đang cố gắng mà chỉ mình mình nghỉ ngơi thì không được.

49. ご馳走ちそうになったのだから、お礼れいを言いわないでばい゙られない。言いわないわけにはいかない。

Vì đã được chiêu đãi nên tôi không thể không nói lời cảm ơn được.

50. 人ひとの悪口わるぐちを、本人ほんにんのいないところで言いうわけにはいかない。

Không thể nói xấu người khác ở nơi không có mặt họ được.

Cấu trúc わけがない (được đọc là わけがない, trong hội thoại hằng ngày có thể dùng わけはない hoặc nói tắt thành わけない) là một mẫu ngữ pháp rất mạnh mẽ thuộc trình độ N3 và N2.

Bản chất của cấu trúc này dựa trên từ わけ (lý do, căn cứ logic) đi với phủ định がない (không có). Vì vậy, cấu trúc này dùng để diễn tả một sự phủ định tuyệt đối dựa trên những lý do, căn cứ cực kỳ chắc chắn của người nói. Người nói tin tưởng 100% rằng chuyện đó hoàn toàn phi lý và không thể nào xảy ra.

Trong tiếng Việt, chúng ta thường dịch là "Không đời nào...", "Làm sao mà... được", "Tuyệt đối không...", "Chắc chắn không...".

Ý nghĩa: Khẳng định một sự việc không thể nào xảy ra (Không đời nào... / Làm sao mà...)

Dùng khi bạn nhận được một thông tin, một tin đồn hoặc một giả thuyết mà dựa trên kinh nghiệm, kiến thức hoặc logic thông thường, bạn thấy nó quá vô lý và muốn bác bỏ nó một cách dứt khoát.

Cấu trúc: Thể thông thường (Tính từ đuôi な giữ nguyên な / Danh từ + な hoặc である) + わけがない

Ví dụ:

こんなに広い家、一人で一日で掃除できるわけがない。 (Căn nhà rộng như thế này, không đời nào một mình mà có thể dọn dẹp xong trong một ngày được.)

あんなに真面目な彼が、嘘をつくわけがない。 (Một người nghiêm túc như anh ấy thì làm sao mà có chuyện đi nói dối được cơ chứ.)

昨日徹夜したんだから、今眠くないわけがない。 (Hôm qua đã thức trắng đêm rồi thì bây giờ làm sao mà không buồn ngủ cho được [chắc chắn là đang rất buồn ngủ].)

Dạng phủ định kép: ないわけがない (Chắc chắn là có / Không đời nào lại không...)

Khi bạn kết hợp một động từ thể ない với わけがない, câu văn sẽ mang ý nghĩa khẳng định cực kỳ mạnh mẽ. Nó có nghĩa là "Dựa trên logic này thì chắc chắn sự việc đó phải xảy ra, không thể có ngoại lệ".

Trong tiếng Việt, dáng điệu này thường dịch là: "Chắc chắn là... rồi", "Không đời nào lại không...".

Cấu trúc: Động từ thể ない + わけがない

Ví dụ:

これほど練習したんだから、次の試合は勝てないわけがない。 (Đã luyện tập đến mức này rồi thì trận đấu tới không đời nào lại không thắng được [chắc chắn sẽ thắng].)

彼女は彼のことが大好きなんだから、プロポーズされて嬉しくないわけがない。 (Cô ấy yêu anh ấy nhường kia, nên được cầu hôn thì làm sao mà không vui cho được.)

Phân biệt nhanh giữa わけがない và はずがない

Hai cấu trúc này có ý nghĩa tương đương nhau đến 90% (đều là chắc chắn không), nhưng có một chút khác biệt tinh tế về sắc thái:

〜はずがない: Phủ định chắc chắn dựa trên lý thuyết, kế hoạch, lịch trình hoặc logic khách quan mang tính khoa học, sổ sách (Ví dụ: Anh ta chắc chắn không đến muộn vì tôi vừa thấy anh ta lên tàu lúc nãy).

〜わけがない: Mang sắc thái chủ quan, mạnh bạo và mang tính cảm xúc của người nói nhiều hơn. Nó thường dùng để phản bác, cãi lại lời của đối phương khi người nói thấy điều đó quá phi lý (Ví dụ: Đồ ăn dở tệ thế này mà bảo ngon à, không đời nào!).