Cấu trúc 「～ついでに」（Tsuide ni） là một mẫu ngữ pháp thuộc trình độ N3 và được sử dụng với tần suất cực kỳ cao trong giao tiếp hằng ngày cũng như trong các đề thi JLPT. Chữ Hán của cấu trúc này là 「序でに」 (nhưng thông thường người Nhật sẽ viết bằng chữ Kana).

Bản chất của cấu trúc này là diễn tả việc người nói lợi dụng một cơ hội, một dịp hoặc một hành động chính đang làm thực tế, để thuận tay làm luôn một hành động phụ khác nhằm tiết kiệm thời gian và công sức. Hành động phụ này thường là hành động phát sinh, không nằm trong kế hoạch ban đầu hoặc có quy mô nhỏ hơn hành động chính.

Ý nghĩa tiếng Việt: "Nhân tiện...", "Tiện thể...", "Sẵn tiện...".

Công thức cấu tạo và Cách chia

Cấu trúc này chủ yếu kết hợp với Động từ ở các thể khác nhau hoặc Danh từ theo quy tắc sau:

Động từ thể từ điển (V-u) + ついでに: Tiện thể lúc sắp làm hoặc đang làm việc gì đó.

Ví dụ: 散歩するついでに (Tiện thể lúc đi dạo).

Động từ thể quá khứ (V-ta) + ついでに: Sau khi đã làm xong việc chính, sẵn đà đó làm luôn việc phụ.

Ví dụ: 買い物に行ったついでに (Tiện thể lúc đã đi mua sắm).

Danh từ + の + ついでに: Chỉ đi với các danh từ mang tính chất hành động (như 散歩, 買い物, 出張).

Ví dụ: 出張のついでに (Nhân tiện chuyến đi công tác).

Các ví dụ minh họa thực tế

Để dễ hình dung, người học nên phân biệt rõ đâu là Hành động chính (Vế trước) và đâu là Hành động phụ (Vế sau):

コンビニへ行くついでに、この手紙を出してきてくれない？

(Tiện thể cậu đi ra cửa hàng tiện lợi (Hành động chính), gửi hộ tớ bức thư này (Hành động phụ phát sinh) được không?)

図書館へ本を返しに行ったついでに、次の旅行の本も借りてきた。

(Nhân tiện đến thư viện trả sách (Hành động chính), tôi đã mượn luôn cuốn sách cho chuyến du lịch sắp tới (Hành động phụ).)

京都出張のついでに、古いお寺を観光してきた。

(Nhân tiện chuyến đi công tác ở Kyoto (Hành động chính), tôi đã đi tham quan vài ngôi chùa cổ (Hành động phụ).)

Điểm cần lưu ý để tránh dùng sai

Người học cần nắm vững hai quy tắc ngầm mang tính logic của cấu trúc này để không bị nhầm lẫn trong giao tiếp hoặc làm bài tập:

Hành động vế trước luôn là hành động chính: Người nói phải có ý định hoặc đang thực hiện hành động vế trước, rồi mới nảy sinh hành động vế sau. Không được đảo ngược logic này.

Không dùng cho những việc quá lớn hoặc không liên quan: Hành động phụ ở vế sau thường là việc nhỏ, tiện tay làm được ngay. Không ai nói: "Tiện thể đi mua bao thuốc, tôi mua luôn cái ô tô" vì việc mua ô tô quá lớn, không thể coi là hành động "tiện tay" phát sinh được.

Phương pháp xác định khi làm bài tập

Khi làm bài tập trắc nghiệm ngữ pháp, bí quyết để chọn chính xác ついでに là:

Xem xét mối quan hệ giữa hai vế câu. Nếu vế trước là một địa điểm di chuyển hoặc một hành động chiếm nhiều thời gian (行く, 帰る, 買い物, 洗濯) và vế sau là một hành động nhỏ, có thể làm gộp vào cùng một công sức hoặc cùng một lộ trình đường đi $\rightarrow$ Hãy chọn ngay 「〜ついでに」.

1. 図書館としょかんへ本ほんを返かえしに行いくから、ついでに駅前えきまえのスーパーで買かい物ものをしてくるよ。

Tôi đi trả sách ở thư viện nên tiện thể sẽ mua đồ ở siêu thị trước nhà ga luôn.

2. コンビニへお弁当べんとうを買かいに行いくなら、ついでに私わたしの分ぶんの飲のみ物ものも買かってきてくれない？

Nếu bạn đi mua cơm hộp ở cửa hàng tiện lợi thì tiện tay mua giúp tôi cả đồ uống luôn được không?

3. 郵便局ゆうびんきょくへ荷物にもつを出だしに行いくので、ついでにこの手紙てがみも投函とうかんしてきます。

Tôi đi gửi bưu kiện ở bưu điện nên tiện thể sẽ bỏ luôn lá thư này vào hòm thư.

4. 銀行ぎんこうへお金かねをおろしに行いくから、ついでに公共料金こうきょうりょうきんの支払しはらいも済すませてしまおう。

Tiện đường đi rút tiền ở ngân hàng, tôi sẽ thanh toán luôn hóa đơn điện nước cho xong.

5. 出張しゅっちょうで大阪おおさかへ行いくので、ついでに学生時代がくせいじだいの友人ゆうじんに会あってくるつもりだ。

Vì đi công tác ở Osaka nên tôi định nhân tiện sẽ đi gặp người bạn từ thời sinh viên.

6. 庭にわの草くさむしりをしたから、ついでに花壇かだんに新あたらしい花はなの苗なえを植うえた。

Đã cất công nhổ cỏ vườn nên tôi tiện tay trồng luôn mấy cây hoa giống mới vào bồn hoa.

7. 部屋へやの掃除そうじをしたので、ついでに窓まどガラスもピカピカに磨みがいた。

Dọn dẹp phòng xong, tôi tiện thể lau chùi luôn cửa kính cho sáng loáng.

8. 散歩さんぽに行いくなら、ついでに犬いぬのシャンプーも買かってきてくれると助たすかる。

Nếu đi dạo thì tiện thể mua giúp tôi dầu tắm cho chó với, thế thì tốt quá.

9. 会社かいしゃの資料しりょうをコピーしたので、ついでに自分じぶんの分ぶんの書類しょるいも一枚いちまいコピーさせてもらった。

Tiện lúc photocopy tài liệu công ty, tôi đã copy luôn một bản giấy tờ của mình.

10. ゴミを出だしに行いくから、ついでに郵便受ゆうびんうけの新聞しんぶんも取とってくるね。

Tiện đường đi đổ rác, tôi sẽ lấy luôn tờ báo ở hòm thư nhé.

11. 彼かれは薬局やっきょくへ薬くすりを買かいに行いき、ついでに栄養えいようドリンクも一本買いっぽんかった。

Anh ấy đi hiệu thuốc mua thuốc, sẵn tiện mua luôn một chai nước tăng lực.

12. お湯ゆを沸わかしたから、ついでにカップラーメンも作つくってしまおう。

Đã đun nước sôi rồi nên tiện làm luôn bát mì ly cho xong.

13. 東京駅とうきょうえきで乗のり換かえるので、ついでに有名ゆうめいなお土産みやげを買かって帰かえるつもりだ。

Vì phải đổi tàu ở ga Tokyo nên tôi định nhân tiện mua quà lưu niệm nổi tiếng mang về.

14. レポートを印刷いんさつしたので、ついでに明日あしたの会議かいぎで使つかう資料しりょうも印刷いんさつしておいた。

Tiện lúc in bản báo cáo, tôi đã in luôn tài liệu dùng cho cuộc họp ngày mai.

15. 車くるまの洗車せんしゃをしたから、ついでに車内しゃないの掃除そうじも念入りねんいに行おこなった。

Nhân lúc rửa xe, tôi cũng đã dọn dẹp nội thất bên trong xe thật kỹ lưỡng.

16. 市役所しやくしょへ書類しょるいを取とりに行いくので、ついでに住民票じゅうみんひょうの写うつしも発行はっこうしてもらった。

Đi đến ủy ban lấy giấy tờ nên tôi đã tiện thể xin cấp luôn bản sao hộ khẩu.

17. 朝あさのジョギングの途中とちゅう、ついでに焼やきたてのパンを買かって帰かえるのが日課にっかだ。

Thói quen hàng ngày của tôi là trên đường chạy bộ buổi sáng sẽ tiện ghé mua bánh mì mới ra lò mang về.

18. 叔母おばの家いえへ遊あそびに行いくので、ついでに祖母そぼの様子ようすも見みてこようと思おもう。

Tôi đi chơi ở nhà dì nên định bụng nhân tiện sẽ qua thăm tình hình của bà luôn.

19. 映画館えいがかんへ行いったので、ついでに隣となりの書店しょてんで新あたらしい本ほんを一冊買いっさつかった。

Nhân chuyến đi đến rạp phim, tôi đã tạt vào hiệu sách bên cạnh mua một cuốn sách mới.

20. パソコンのデータを整理せいりしたから、ついでに不要なふようなファイルも削除さくじょして軽かるくした。

Đã mất công sắp xếp dữ liệu máy tính nên tôi tiện tay xóa luôn các file không cần thiết cho nhẹ máy.

21. 荷物にもつを送おくるために段ボールだんぼーるを探さがしていたら、ついでに部屋へやの片付かたづけも始はじめてしまった。

Đang tìm thùng carton để gửi đồ thì tôi tiện tay dọn dẹp luôn cái phòng.

22. スーパーへ夕食ゆうしょくの材料ざいりょうを買かいに行いき、ついでに特売とくばいのアイスクリームもカゴに入いれた。

Đi siêu thị mua nguyên liệu cho bữa tối, tôi tiện tay bỏ luôn hộp kem đang giảm giá vào giỏ.

23. 会社かいしゃの近ちかくのクリニックへ行いったので、ついでに歯はのクリーニングも予約よやくした。

Nhân lúc đi đến phòng khám gần công ty, tôi đã đặt lịch lấy cao răng luôn.

24. お客きゃく様さまのところへ訪問ほうもんするので、ついでに近ちかくの取引先とりひきさきに゙も挨拶あいさつしてこよう。

Vì đi thăm khách hàng nên tiện thể tôi sẽ ghé qua chào hỏi một đối tác ở gần đó luôn.

25. 履歴書りれきしょを書かき終おえたので、ついでに自己じこPR文ぶんも見直みなおしておくことにした。

Đã viết xong sơ yếu lý lịch nên tôi quyết định tiện thể xem lại luôn cả bài giới thiệu bản thân.

26. 子供こどもを公園こうえんへ連つれて行いったから、ついでに自分じぶんも少すこし運動うんどうしてきた。

Dẫn con ra công viên nên nhân tiện tôi cũng vận động một chút.

27. クリーニング屋やへ服ふくを取とりに行いったので、ついでに新あたらしいシャツも出だしてきた。

Đi lấy đồ ở tiệm giặt là nên tôi tiện tay đưa luôn chiếc áo sơ mi mới cho họ giặt.

28. 書斎しょさいの模様替もようがえをしたので、ついでに溜たまっていた本ほんも整理せいりしてしまった。

Nhân lúc thay đổi cách bài trí phòng đọc sách, tôi đã sắp xếp luôn đống sách tích trữ bấy lâu.

29. 駅えきまで友人ゆうじんを迎むかえに行いくので、ついでに切きれていた電球でんきゅうも買かってくる。

Tiện đường đi đón bạn ở ga, tôi sẽ mua luôn chiếc bóng đèn bị cháy mang về.

30. インターネットで服ふくを注文ちゅうもんしたから、ついでに気きになっていた雑貨ざっかも一緒いっしょに買かった。

Đã đặt mua quần áo trên mạng nên tôi tiện thể mua luôn mấy món đồ lặt vặt mà mình thích.

31. お風呂掃除ふろそうじをしたので、ついでに排水溝はいすいこうのぬめりもきれいに取とった。

Dọn nhà tắm xong, tôi tiện tay cọ sạch luôn cả rêu mốc ở cống thoát nước.

32. ガソリンを入いれに行いったので、ついでにタイヤの空気圧くうきあつもチェックしてもらった。

Đi đổ xăng nên tôi đã nhân tiện nhờ họ kiểm tra luôn áp suất lốp xe.

33. 京都きょうとへ観光かんこうに行いくなら、ついでに有名ゆうめいな和菓子屋わがしやに゙も寄よってみてはどうかな。

Nếu đi tham quan Kyoto thì nhân tiện ghé thử cửa hàng bánh ngọt truyền thống nổi tiếng xem sao.

34. 隣となりの部署ぶしょに用事ようじがあったので、ついでに頼たのまれていた書類しょるいも届とどけてあげた。

Sẵn có việc ở bộ phận bên cạnh, tôi đã tiện tay mang luôn tập hồ sơ được nhờ vả tới cho họ.

35. 彼かれは屋根やねの修理しゅうりをして、ついでに雨あめどいの掃除そうじも済すませてくれた。

Anh ấy sửa mái nhà, rồi tiện tay dọn dẹp luôn cả máng xối giúp tôi.

36. 音楽おんがくをダウンロードしたので、ついでにスマートフォンのプレイリストも更新こうしんした。

Tải nhạc xong, tôi tiện thể cập nhật luôn danh sách phát nhạc trên điện thoại.

37. 美容院びよういんへ髪かみを切きりに行いき、ついでにヘッドスパもしてもらってリフレッシュした。

Đi cắt tóc ở tiệm, tôi sẵn tiện làm luôn liệu trình massage đầu để sảng khoái tinh thần.

Excelで表ひょうを作成さくせいしたので、ついでに見みやすいようにグラフも作つくっておいた。

Lập bảng biểu bằng Excel xong, tôi tiện tay làm luôn biểu đồ cho dễ nhìn.

39. 朝食ちょうしょくの準備じゅんびをしたから、ついでにお弁当べんとうのおかずも何品なにひなか作つくっておいた。

Nhân lúc chuẩn bị bữa sáng, tôi đã nấu sẵn luôn vài món cho hộp cơm trưa.

40. 百貨店ひゃっかてんへプレゼントを買かいに行いき、ついでに地下ちかの食品売しょくひんうり場ばで夕飯ゆうはんのお惣菜そうざいも買かった。

Đi bách hóa mua quà, tôi tiện ghé luôn quầy thực phẩm dưới tầng hầm mua đồ ăn chế biến sẵn cho bữa tối.

41. 上司じょうしに報告書ほうこくしょを提出ていしゅつしたので、ついでに次つぎのプロジェクトについて相談そうだんしてきた。

Nộp báo cáo cho cấp trên xong, tôi đã nhân tiện thảo luận luôn về dự án tiếp theo.

42. 旅行りょこうの計画けいかくを立たてたので、ついでにホテルの予約よやくもすべて済すませてしまった。

Đã mất công lập kế hoạch du lịch nên tôi tiện thể đặt hết luôn cả phòng khách sạn cho xong.

43. 弟おとうとを駅えきまで送おくっていったから、ついでに返却期限へんきゃくきげんだったDVDも返かえしてきた。

Tiện đường chở em trai ra ga, tôi đã đem trả luôn chiếc đĩa DVD đã đến hạn.

44. 資料室しりょうしつへ本ほんを探さがしに行いったので、ついでに自分じぶんのデスク周まわりも整理整頓せいりせいとんした。

Đi vào phòng tài liệu tìm sách nên tôi nhân tiện sắp xếp gọn gàng luôn cả khu vực bàn làm việc của mình.

45. 彼かれは野菜やさいを切きり、ついでに明日あしたの下したごしらえも少すcoし進すすめておいた。

Anh ấy thái rau, rồi sẵn tiện chuẩn bị sơ chế trước một chút cho ngày mai luôn.

メールをチェックしたので、ついでに不要なふようなメルマガの登録とうろくも解除かいじょした。

Tiện lúc kiểm tra mail, tôi đã hủy đăng ký luôn các bản tin quảng cáo không cần thiết.

47. 犬いぬの散歩さんぽに行いったから、ついでに近所きんじょの猫ねこに゙も挨拶あいさつしてきた。

Dẫn chó đi dạo nên tôi nhân tiện "chào hỏi" luôn mấy con mèo hàng xóm.

48. 資格しかくの勉強べんきょうをしたので、ついでに関連かんれんする分野ぶんやの知識ちしきも調しらべてみた。

Nhân lúc học thi chứng chỉ, tôi đã thử tìm hiểu luôn các kiến thức thuộc lĩnh vực liên quan.

49. 子供こどもを寝ねかしつけたので、ついでに自分じぶんの読書どくしょの時間じかんも楽たのしんだ。

Dỗ con ngủ xong, tôi đã nhân tiện tận hưởng luôn khoảng thời gian đọc sách của riêng mình.

50. スーツケースを出だしたので、ついでに防虫剤ぼうちゅうざいの入いれ替かえもしておいた。

Lấy vali ra dùng nên tôi sẵn tiện thay luôn cả túi chống côn trùng mới.

Cấu trúc 「～最中に」（さいちゅうに - Saichuu ni） là một mẫu ngữ pháp thuộc trình độ N3 và xuất hiện rất nhiều trong các đề thi JLPT cũng như giao tiếp đời sống. Chữ Hán của cấu trúc này là 「最中」 (chữ "Tối" và "Trung" - nghĩa là ngay chính giữa, đỉnh điểm của một sự việc).

Bản chất của cấu trúc này là diễn tả một hành động, sự việc đang diễn ra ở giai đoạn cao trào, đỉnh điểm hoặc bận rộn nhất, thì đột nhiên có một hành động khác bất ngờ xen vào, gây cắt ngang hoặc ảnh hưởng đến hành động đang diễn ra đó.

Ý nghĩa tiếng Việt: "Ngay giữa lúc...", "Đúng lúc đang...", "Ngay trong khi...".

Công thức cấu tạo và Cách chia

Cấu trúc này chủ yếu kết hợp với Động từ đang ở dạng tiếp diễn hoặc Danh từ mang tính hành động kéo dài:

Động từ thể ている + 最中に / 最中だ

Ví dụ: 食べている最中に (Ngay giữa lúc đang ăn).

Danh từ + の + 最中に / 最中だ

Ví dụ: 会議の最中に (Ngay giữa lúc cuộc họp đang diễn ra).

Các ví dụ minh họa thực tế

スピーチの最中に、突然電気が消えた。

(Ngay giữa lúc đang phát biểu (Hành động chính đang cao trào) thì đột nhiên điện bị tắt (Hành động bất ngờ xen vào).)

大切な電話をしている最中に、荷物が届いた。

(Đúng lúc đang gọi một cuộc điện thoại quan trọng thì bưu phẩm lại giao đến.)

料理を作っている最中に、ガスが止まってしまった。

(Ngay trong lúc đang nấu ăn thì ga lại bị hết.)

Điểm cần lưu ý: Sắc thái và Bản chất cấu trúc

Học viên cần nắm vững 3 quy tắc logic cốt lõi sau để không sử dụng sai ngữ cảnh:

Vế sau thường là sự việc bất ngờ, gây phiền toái: Hành động xen vào ở vế sau đa phần là những việc ngoài ý muốn, làm gián đoạn, cản trở hoặc gây rắc rối cho hành động chính ở vế trước (như mất điện, có người gọi, điện thoại kêu, đổ vỡ).

Hành động vế trước phải chiếm thời gian ngắn hoặc có tính thời điểm: Không đi với các động từ trạng thái kéo dài quanh năm suốt tháng như 住んでいる (sống), 知っている (biết).

Có thể đứng ở cuối câu (〜最中だ): Dùng để nhấn mạnh trạng thái "Tôi đang cực kỳ bận rộn làm việc này, xin đừng làm phiền".

Ví dụ: 今、考えている最中だから, 静かにしてください。 (Bây giờ tôi đang đúng lúc tập trung suy nghĩ, xin hãy giữ yên lặng.)

⚠️ Trận chiến phòng thi: Phân biệt 「〜最中に」, 「〜うちに」 và 「〜ながら」

Đây là ba cấu trúc đều dịch là "Trong khi / Giữa lúc" khiến người học dễ nhầm lẫn nhất.

〜最中に (Cắt ngang bất ngờ): Điểm cốt lõi là vế sau có một hành động bất ngờ ập đến làm cắt ngang vế trước (Ví dụ: Đang tắm thì có điện thoại $\rightarrow$ シャワーを浴びている最中に).

〜うちに (Tranh thủ thời gian): Vế sau là hành động tranh thủ làm trước khi trạng thái vế trước thay đổi (Ví dụ: Trong lúc canh còn nóng thì hãy ăn đi $\rightarrow$ 熱いうちに).

〜ながら (Hành động song song): Một người thực hiện hai hành động cùng một lúc từ đầu đến cuối (Ví dụ: Vừa xem tivi vừa ăn cơm $\rightarrow$ テレビを見ながら).

Phương pháp xác định khi làm bài tập

Khi làm bài tập trắc nghiệm, bí quyết để chọn chính xác 最中に là nhìn vào vế sau:

Nếu vế sau xuất hiện các từ mang tính chất đột ngột, bất ngờ hoặc các từ chỉ sự cố, phiền toái (突然 - đột nhiên, 急に - bỗng nhiên, ～てしまった - lỡ mất/tiếc nuối) $\rightarrow$ Hãy ưu tiên chọn 「〜最中に」.